Aletta Jacobs (1854-1929) groeit op in een gezin van elf kinderen. De toekomst van het meisje lijkt bezegeld: huwelijk en huishouden. Maar Aletta onderscheidt zich van medemeisjes. Zij stelt vragen bij alles wat haar verbaast. Haar vader heeft dit in de gaten dat en stimuleert haar in haar wens om als eerste vrouw aan de universiteit te studeren. Voor toestemming schrijft ze rechtstreeks een verzoek aan Minister Thorbecke. En eenmaal studente midden in een vijandig mannenhonk vindt zij een liefhebbende man die haar door en door steunt. Haar grootste verbazing moet nog komen: vrouwen mogen niet stemmen. Haar strijd voor gelijkheid wordt nu serieus.
Serieus. Dat zou meteen ook de meest logische sfeer zijn van een musical over deze moedige activiste. Maar Nathan Vecht draait in samenwerking met de inmiddels aangeschoven co-scenarist Maud Wiemeijer en regisseur Daria Bukvić de boel rigoureus om. Aletta de musical wordt een komedie en het publiek krijgt vanaf de eerste minuut onverwacht een vrolijke, optimistische en vooral opbeurende avond.
In interviews heeft Bukvić gezegd dat ze het musicalgenre wilde gebruiken om een groot publiek te bereiken. Maar omdat het vertellen van een stuk geschiedenis een deel van dat grote publiek zou kunnen afschrikken, is er voor humor gekozen. Nu kunnen alle gradaties van geïnteresseerdheid instappen.
.jpg)
En zo is de musical-Aletta gemaakt tot een optimistische vrouw, bijna naïef in haar opvatting dat alles mogelijk is ondanks het heersende “het is nu eenmaal zo”. Haar tegenstanders worden neergezet als onnozele, stijve hypocrieten die snel over de rooie gaan als zij iets zien wat niet “nu eenmaal zo” is. Een succesnummer is dan ook het lied dat de mannelijke studenten zingen wanneer zij ontdekken dat er “een vrouw in het gebouw” rondloopt. En het lied dat “regeren” toch echt voorbehouden moet blijven aan “heren”.
Voeg daaraan toe de humor van Nathan Vecht. Lang geleden lieten zijn schrijfsels een onuitwisbare indruk na aan de Nederlandse musicalgeschiedenis. In 2016 bracht hij het cynische “In de ban van Broadway” naar de Hollywood-klassieker “All about Eve” en twee jaar later het hilarische “Selma, Ann, Louis” naar die andere classic “Thelma & Louise”. Ondanks zijn gewonnen Musical Award bleef hij prompt weg uit musicalland. Totdat hij dit jaar triomfantelijk terugkeert. Vechts humor met al dat opzettelijk uit het verhaalframe treden is meer verwant aan Pieter Kramer dan aan The Book of Mormon. Het is droger en knulliger, minder “sitcom”. Zo ontaardt een liefdesduet dat minutenlang suggereert ernst te menen, uiteindelijk in een epiloog die terug doet denken aan de geestige snelrijmpjes in de legendarische “Dodenrit” van Doctorandus P (“Foei, hoe suffend staat gij daar/Moeder, is de koffie klaar”).
Bovendien schroomt Vecht niet om af en toe de wetten van de musical om te gooien. Dan komt hij dit seizoen wel heel dicht bij die andere succesvolle voorstelling over musicalwetten: Alex Klaasens “Stoornis of my Life”. Het is frappant dat ook in “Aletta” het eigenaarschap van de musical op driekwart van de speelduur in twijfel wordt getrokken. In “Stoornis” ontdekken we dat niet Jasper (Klaasen) de hoofdrol speelt, maar zijn broer (Jim Bakkum/Soy Kroon), in “Aletta” eist medestrijder Wilhelmina Drucker de hoofdrol op die tot dan toe aan Aletta toebehoorde. Anno 2026 merken we hoe node wij musicalliefhebbers de pennenvruchten van Nathan Vecht hebben gemist.
Geen musical zonder acteurs. Titelrolspeelster Desi van Doeveren is een geschenk uit de hemel voor de musical. Van Doeveren is inmiddels een veteraan, niet onverdienstelijk, maar tot nu toe was er geen enkele musical die haar talent volledig benutte. Het is jammer dat zij meer dan tien jaar heeft moeten wachten op een kans om haar acteertalenten, zowel serieus als komisch, te etaleren. Het is alsof Van Doeveren nu alles wat zij aan vaardigheden onder de knie heeft gekregen, in één avond op tafel gooit.
.jpg)
Van Doeveren staat er niet alleen voor. Net zoals we in The Greatest Showman bijna twee uur moeten wachten op de opkomst van Vajèn van den Bosch, laat Gaia Aikman als Aletta’s Amerikaanse tegenhanger Carrie Chapman Catt bijna een hele eerste akte voorbijgaan voordat zij met twee songs laat zien dat zij inmiddels een ster is waar niemand meer omheen kan. Het ensemble dwingt ook bewondering af, het gros van het publiek zal het vast ontgaan dat – als zij goed kijken – gepokte en gemazelde musicalacteurs keihard aan het werk zijn. Wat te denken van een Dana van der Geer (Pretty Woman) en een Martijn van Voskuijlen (al sinds Fame (2008) hyperactief)?
Er is wel een keerzijde aan al deze verkwikkende koddigheid en lichtvoetigheid. De traditionele held in verhalen moet altijd tegenstand ervaren. De tegenstanders van Aletta worden onnozel en afkeurenswaardig voorgesteld, zó dom dat je van tegenstand eigenlijk niet meer kunt spreken. Ze zijn eerder meelijwekkend dan gevaarlijk. De strijd die twee uur lang wordt benoemd en beschreven is in deze humoristische opzet geen harde strijd voor de held meer. Met andere woorden voor déze held is er eigenlijk weinig te zwoegen. En kijken Aletta en wij elkaar op het eind niet moegestreden en geheel voldaan aan.
foto’s: Juliette de Groot
